Dzisiejszy wpis poświęcamy grom i zabawom matematycznym, które pozwalają dzieciom na pełniejsze zrozumienie takich pojęć jak: porównywanie, dodawanie, odejmowanie, mnożenie i dzielenie. Dzięki nim, lepiej rozróżniają liczby, orientują się w przestrzeni i na płaszczyźnie oraz chętniej zdobywają doświadczenia w zakresie pojęć związanych ze stosunkami przestrzennymi i figurami geometrycznymi. Zabawy matematyczne rozwijają logiczne myślenie, a nauka przez zabawę nie powoduje stresu związanego z podejmowanymi działaniami i sprzyja samodzielnemu poszukiwaniu.

Atrakcyjnymi zabawami matematycznymi są ćwiczenia z kostkami do gry. Rozpoczynamy je od zabaw z użyciem jednej kości. Dziecko rzuca kostką i stara się, bez przeliczania oczek, podać liczbę, jaka wypadła. Po tym etapie dokładamy drugą kostkę. Zadaniem dzieci jest sumowanie oczek na kościach lub odejmowanie od większej liczby oczek, tej mniejszej i podawanie wyników. Kostkami do gry dzieci mogą bawić się indywidualnie, w parach lub w grupie.

Poniżej przedstawiamy propozycje zabaw z zastosowaniem kości do gry:

Zabawa 1
Cel: nauka rozpoznawania liczby bez przeliczania oczek.
Dzieci kolejno rzucają kości, po wyrzuceniu każde głośno mówi liczbę, która wypadła. Reszta dzieci kontroluje osobę „rzucającą” . Przy pomyłce- dziecko „rzucające” oddaje fant, który pod koniec gry może wykupić np. śpiewając piosenkę, recytując wiersz, mówiąc zagadkę.

Zabawa 2
Cel: nauka rozpoznawania liczby bez przeliczania oczek.
Dzieci bawią się w grupach. Kolejno, zgodnie z kierunkiem wskazówek zegara, wyrzucają po 1 kości i mówią na głos, jaką liczbę wyrzuciły ( np.: 5) i wykonują np.: 5 przysiadów. Kolejne dziecko np. klaska tyle razy, ile oczek wyrzuciło.

Zabawa 3
Cel: nauka rozpoznawania liczby bez przeliczania oczek.
Dzieci bawią się w grupach. Pierwsze dziecko rzuca kostką. Gdy wyrzuci „szóstkę” wszystkie dzieci muszą szybko zareagować i np. : wstać z krzeseł. Dziecko, które wstanie ostatnie, rozpoczyna nową rundę. Możemy dowolnie ustalać warunki zabawy.

Zabawa 4
Cel: nauka rozpoznawania liczby bez przeliczania oczek.
Dzieci bawią się w grupach. Grają w dowolną grę planszową. Po wyrzuceniu kości, przesuwają się pionkiem o wyrzuconą liczbę oczek. Zadaniem innych graczy jest pilnowanie osoby poruszającej się i wspólne z nią przeliczanie liczby oczek. Jako plansze do gry możemy wykorzystać miesięczne kartki z kalendarza.

Zabawa 5
Cel: nauka rozpoznawania liczby bez przeliczania oczek., ćwiczenie rachunku pamięciowego.
Dzieci kolejno rzucają dwiema kośćmi. Sumują w pamięci liczby wyrzuconych oczek. Np.: 2+3= 5 Gdy prawidłowo podadzą wynik zapisują sobie 1 punkt, gdy źle musza oddać fant..., który pod koniec gry mogą wykupić ( podobnie, jak w zabawie 1)

Zabawa 6
Cel: nauka rozpoznawania liczby bez przeliczania oczek, ćwiczenie rachunku pamięciowego.
Wersja podobna jak w zabawie 3, tylko uczniowie rzucają dwiema kośćmi.

Zabawa 7
Cel: nauka rozpoznawania liczby bez przeliczania oczek.
Dzieci bawią się w grupach. Na stole, który jest zamkiem, rozsypane są diamenty (liczmany, patyczki). Dzieci – rozbójnicy siadają do stołu i rzucają kolejno kostką. Każde dziecko kradnie tyle liczmanów, ile oczek wyrzuci. Gramy dotąd, dokąd na stole znajdują się liczmany (diamenty). Ten kto ma najmniej liczmanów (diamentów) wygrywa, bo najmniej ukradł!

Zabawa 8
Dzieci bawią się w grupach. Wybrane dziecko rzuca kością i zadaje pytanie : Ile brakuje do np. 6? Zadaniem pozostałych dzieci jest szybkie podanie liczby, której brakuje. Np.: dziecko wyrzuciło 2. Do 6 brakuje 4. Dziecko, które poda jako pierwsze prawidłowy wynik w nagrodę rzuca jako następne kością i wymyśla swoje pytanie.

Zabawa 9
Dzieci kolejno rzucają trzema kośćmi. Dodają , odejmują, mnożą lub dzielą w pamięci liczby wyrzuconych oczek. Przy pomocy tych działań matematycznych mają otrzymać np. wynik 15. Np.: dziecko wyrzuciło 3 kości (5, 5, 5) . Może wykonać następujące działania: 5+5+5=15 lub 3•5=15

Zabawa 10
Dzieci otrzymują kartkę z kwiatkiem, który ma 5 płatków i środek ( czyli 6 elementów). Każde dziecko zapamiętuje sobie wybrany przez siebie numer od 1 do 6. Dzieci kolejno rzucają 1 kostką ( w innej wersji 2 lub 3 kostkami). Jeśli wypadło 5, to dziecko, które zapamiętało sobie numer 5 ma prawo pokolorować jeden płatek kwiatka. Zabawę powtarzamy kilkakrotnie. (Jeżeli bawimy się np.: dwiema kostkami i wypadły numery : 2 i 6, to płatki kolorują dzieci, które wybrały numery : 2 i 6. Podobnie, gdy rzucamy trzema kośćmi. Jeśli wypadną np. 2, 2, 4, to dzieci , które wybrały numer 2 mogą pokolorować dwa płatki, bo wyrzucone zostały dwie 2.)
Po kilku kolejkach zabawę przerywamy. Podsumowujemy zabawę.
Komu udało się pokolorować całego kwiatka?
Ile płatków masz pokolorowanych?
Ile płatków pozostało ci do pokolorowania?
Jak zapiszemy to matematycznie?
Dziecko mówi:
Miałem 6 płatków, pokolorowałem 3 płatki, pozostało do pokolorowania jeszcze 3 płatki.
Powstaje zapis na tablicy
I tak dalej.

Pisząc ten artykuł korzystałyśmy z :
- A. Góralski, Być nowatorem. Poradnik twórczego myślenia, Warszawa 1990
- J. Zborowski, Rozwijanie aktywności twórczej dzieci, Warszawa 1986

 Balbina Piechocińska i Grażyna Śliwa