Trzeba od razu uczciwie zaznaczyć, że część rozwiązań ma już charakter jasno ogłoszonego kierunku wdrożenia, natomiast szczegółowe brzmienie regulacji dla szkoły podstawowej wynika z projektów rozporządzeń i materiałów reformy „Reforma26. Kompas Jutra”.

MEN konsekwentnie komunikuje jednak, że nowa podstawa programowa dla szkoły podstawowej ma zacząć obowiązywać od 1 września 2026 r. w klasach I i IV, a wdrożenie będzie miało charakter etapowy.

1. Kontekst reformy – dlaczego nowa podstawa programowa?

Nowa podstawa programowa stanowi kluczowy element Reformy 26 „Kompas Jutra”, której celem jest dostosowanie polskiej szkoły do wyzwań XXI wieku. Zamiast encyklopedycznego gromadzenia faktów, kładzie nacisk na rozwijanie kompetencji kluczowych, sprawczości uczniów, umiejętności praktycznych oraz integracji treści interdyscyplinarnych (sześć modułów tematycznych: bezpieczeństwo i obrona, medialny, filozoficzny, ekonomiczno-finansowy, klimatyczny oraz kultura).

Zmiany wprowadzają większą elastyczność dla nauczycieli, więcej zajęć projektowych i praktycznych oraz urealniony zakres wymagań. Jednocześnie reforma jest wdrażana etapowo, aby uniknąć chaosu organizacyjnego i umożliwić szkołom stopniowe dostosowanie programów nauczania, materiałów dydaktycznych oraz metod pracy.

Wprowadzenie nowych przedmiotów (edukacja obywatelska i zdrowotna) oraz modyfikacja wychowania fizycznego już od 2025/2026 stanowiła etap przygotowawczy; właściwa przebudowa podstawy programowej rusza we wrześniu 2026 r.

2. Wdrażanie etapowe nowej podstawy programowej – precyzyjna mapa zmian

Rozporządzenie Ministra Edukacji określa mechanizm wdrażania nowej podstawy programowej:

„Podstawę programową kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej stosuje się począwszy od roku szkolnego 2026/2027 w klasach I i IV szkoły podstawowej, a w latach następnych również w kolejnych klasach szkoły podstawowej oraz w klasie VIII szkoły podstawowej w zakresie przedmiotu edukacja dla bezpieczeństwa.”

Stara podstawa programowa (z 2017 r. z późn. zm.) obowiązuje równolegle w pozostałych klasach zgodnie z harmonogramem wygaszania.

Szczegółowy harmonogram wdrażania

Rok szkolny	Klasy realizujące nową podstawę programową	Klasy realizujące starą podstawę programową	Kluczowe uwagi
2026/2027	Klasy I i IV (wszystkie przedmioty), klasa VIII – edukacja dla bezpieczeństwa	Klasy II, III, V, VI, VII, VIII (oprócz edukacji dla bezpieczeństwa)	Start reformy w dwóch klasach (I i IV).
2027/2028	Klasy I, II, IV, V; klasa VIII – edukacja dla bezpieczeństwa	Klasy III, VI, VII, VIII (oprócz edukacji dla bezpieczeństwa)	Nowa podstawa obejmuje dwa roczniki w każdym etapie edukacyjnym.
2028/2029	Klasy I–VI; klasa VIII – edukacja dla bezpieczeństwa	Klasy VII i VIII (oprócz edukacji dla bezpieczeństwa)	Tylko klasy VII–VIII nadal na starej podstawie.
2029/2030	Klasy I–VII; klasa VIII – edukacja dla bezpieczeństwa	Klasa VIII (oprócz edukacji dla bezpieczeństwa)	Prawie pełna nowa podstawa; egzamin ósmoklasisty 2031 r. według nowych wymagań.
2030/2031 i później	Wszystkie klasy I–VIII	–	Koniec okresu przejściowego.

Uwaga: od roku szkolnego 2026/2027 w klasie VIII obowiązuje wyłącznie nowa podstawa programowa z edukacji dla bezpieczeństwa – niezależnie od pozostałych przedmiotów.

3. Co to oznacza dla szkoły – praktyczne implikacje organizacyjne

Etapowe wdrażanie powoduje, że przez co najmniej cztery lata szkolne (2026/2027–2029/2030) w jednej placówce będą funkcjonowały równolegle dwie różne podstawy programowe.

3.1. Podwójne planowanie – rzeczywistość dyrektora i nauczycieli

Dyrektor szkoły musi przygotować dwa równoległe zestawy dokumentów:

• szkolny zestaw programów nauczania – oddzielny dla klas „nowych” i „starych” roczników;
• arkusz organizacji – zróżnicowany tygodniowy wymiar godzin oraz podział na etapy edukacyjne.

3.2. Różne wymagania w różnych rocznikach

W jednej szkole będą współistniały:

• roczniki realizujące edukację wczesnoszkolną według nowej, modułowej koncepcji;
• roczniki przedmiotowe według starej podstawy programowej.

Skutkuje to m.in.:

• zróżnicowanym sposobem oceniania;
• różnymi wymaganiami egzaminacyjnymi dla roczników;
• koniecznością dostosowania oceniania wewnątrzszkolnego.

3.3. Konieczność jasnej komunikacji w radzie pedagogicznej

Zalecane działania:

• utworzenie zespołów interdyscyplinarnych ds. wdrażania nowej podstawy;
• cykliczne punkty obrad rady pedagogicznej poświęcone realizacji reformy;
• opracowanie harmonogramu komunikacji wewnętrznej;
• wspólne ustalenie kryteriów wyboru programów nauczania i podręczników.

4. Rekomendacje przygotowawcze dla szkół

• Przeprowadź analizę porównawczą starej i nowej podstawy programowej.
• Zaplanuj budżet na podwójne zakupy podręczników i materiałów w latach 2026–2029.
• Opracuj komunikaty dla rodziców i spotkania informacyjne.

5. Podsumowanie i perspektywy

Etapowe wdrażanie nowej podstawy programowej od 2026/2027 gwarantuje płynne przejście, ale wymaga od szkół precyzyjnego planowania przez kilka lat. Różne wymagania w obrębie roczników oraz konieczność ścisłej koordynacji w radzie pedagogicznej to główne wyzwania organizacyjne.

Jednocześnie reforma otwiera przestrzeń na bardziej nowoczesną szkołę opartą na rozwijaniu kompetencji, projektach i pracy interdyscyplinarnej.

dr Roman Lorens
Ekspert prawa oświatowego