Opinie ekspertów
Nowe przedmioty i kluczowe zmiany w ramówce
Zestawienie przedmiotów obowiązujących na II etapie edukacyjnym
Zgodnie z nowymi załącznikami do rozporządzenia, siatka godzin i wykaz przedmiotów
w klasach IV–VIII ulegają widocznemu przeobrażeniu. Głównym założeniem nowej ramówki jest równomierny podział godzin i uniknięcie przeciążenia uczniów w najstarszych klasach.
Wykaz obowiązkowych zajęć edukacyjnych i zajęć z wychowawcą na II etapie edukacyjnym (wraz z łącznym wymiarem godzin w pięcioletnim cyklu nauczania) prezentuje się następująco:
z zakresu doradztwa zawodowego (minimum 10 godzin rocznie w klasach VII i VIII).
Niezwykle istotną zmianą organizacyjną jest wymóg, aby w klasach IV–VI zajęcia z przyrody (co najmniej 2 godziny) oraz zajęcia praktyczno-techniczne były zestawiane w tygodniowym rozkładzie w dwugodzinne bloki. Taki system ma umożliwić realizację zadań i projektów wymagających dłuższego czasu i głębszego zaangażowania uczniów.
Rewolucja w naukach przyrodniczych
Jedną z najgłośniejszych zmian jest interdyscyplinarne podejście do nauk o świecie. Przedmiot "Przyroda" będzie realizowany aż do klasy VI włącznie (w wymiarze 3 godzin tygodniowo w klasach IV-VI), zastępując tym samym odrębną biologię i geografię na tym etapie.
W konsekwencji biologia i geografia, a także chemia i fizyka, skumulowane zostaną w klasach VII i VIII. Łączny wymiar godzin wszystkich przedmiotów przyrodniczych wzrośnie jednak
z 20 do 21 godzin w cyklu.
Ministerstwo argumentuje to faktem, że przyroda jest systemem naczyń połączonych
i powiązanych zjawisk. Dzięki temu młodzież nie będzie uczyć się poszczególnych elementów w oderwaniu od siebie, lecz w sposób logiczny i bliższy codziennemu życiu. Kwalifikacje
do nauczania zintegrowanej przyrody uzyskają z automatu dotychczasowi nauczyciele biologii, geografii, chemii i fizyki.
Nowe przedmioty: edukacja obywatelska, zajęcia praktyczno-techniczne i edukacja zdrowotna
Ramówka wprowadza zupełnie nowe pozycje, które redefiniują dotychczasowe podejście
do wychowania w społeczeństwie i kompetencji życiowych.
Edukacja obywatelska zastępuje dotychczasową „wiedzę o społeczeństwie”. WOS był tradycyjnie nauczany w klasie VIII, natomiast Edukacja obywatelska zostanie przeniesiona
do klas VI i VII (po 1 godzinie w tygodniu). Głównym celem tej zmiany jest nacisk na wczesny rozwój krytycznego myślenia, umiejętności pracy zespołowej, przygotowanie do aktywnego uczestnictwa w życiu publicznym, podejmowania decyzji oraz wzmacnianie postaw patriotycznych i poczucia przynależności do społeczności. Kwalifikacje do jej nauczania zachowają nauczyciele WOS.
Kolejną innowacją są zajęcia praktyczno-techniczne, które wchodzą w miejsce przedmiotu Technika. Ich wymiar rośnie drastycznie – z 3 godzin do 6 godzin w trzyletnim cyklu (realizowane po 2 godziny w klasach IV–VI). Zmiana ta odpowiada na deficyt umiejętności manualnych u współczesnej młodzieży. Zgodnie z uzasadnieniem, zajęcia te mają kształtować predyspozycje techniczne, budować poczucie sprawczości przez tworzenie własnych projektów i ukazywać praktyczne zastosowanie wiedzy technicznej w życiu codziennym. Będą uczyć myślenia projektowego, odpowiedzialności za środowisko oraz integrować wiedzę z wielu innych dziedzin w praktycznym działaniu.
Edukacja zdrowotna to kolejny filar zmian, silnie powiązany z dobrostanem młodzieży. Zgodnie z rozporządzeniem, zajęcia edukacji zdrowotnej są wymieniane w strukturze ramowego planu obok religii i etyki. Co prawda, są to zajęcia nieobowiązkowe, i udział
w nich biorą tylko zainteresowani uczniowie, ale zgodnie z zapowiedzią Ministry Nowackiej, mają być obowiązkowe od 1 września 2026 roku. .
Nowe akcenty: Silny nacisk na bezpieczeństwo, pierwszą pomoc i zagrożenia wojenne
Zupełnie nowy wymiar zyskuje w polskiej szkole kwestia szeroko pojętego bezpieczeństwa,
co jest bezpośrednią odpowiedzią Ministerstwa Edukacji Narodowej na obecną, niespokojną sytuację geopolityczną.
W klasach IV–VIII wprowadzono obligatoryjny wymóg przeznaczenia co najmniej
1 godziny zajęć z wychowawcą w miesiącu na rozwijanie umiejętności dotyczących bezpiecznego zachowania się w sytuacjach zagrożeń występujących w czasie pokoju
i w czasie wojny. Władze edukacyjne uznały, że edukacja z zakresu bezpieczeństwa nie może opierać się wyłącznie na Edukacji dla bezpieczeństwa (EdB) realizowanej w VIII klasie oraz nieobowiązkowej Edukacji zdrowotnej. Edukacja o zagrożeniach musi mieć charakter systematyczny i obejmować wszystkich uczniów na II etapie edukacyjnym przez cały czas jego trwania.
Z kolei nauka pierwszej pomocy staje się kompetencją powszechną. Wymóg jej nauczania został wprost wpisany do zakresu "zajęć z wychowawcą", obok omawiania problemów zdrowotnych, prawnych, finansowych czy klimatycznych. Jedynym wyjątkiem jest klasa VIII szkoły podstawowej (a także pierwsze klasy szkół ponadpodstawowych), gdzie nauki pierwszej pomocy w ramach godzin wychowawczych nie prowadzi się z prostego powodu – kompetencje te są intensywnie realizowane w ramach obowiązkowego przedmiotu Edukacja
dla bezpieczeństwa.
Wymagania fakultatywne i elastyczne rozwiązania dla szkół
Nowe rozporządzenie stawia na elastyczność i oddaje więcej narzędzi w ręce dyrektorów
oraz nauczycieli.
Po pierwsze, zwiększono pulę godzin do dyspozycji dyrektora szkoły na II etapie edukacyjnym z 4 do 6 godzin w pięcioletnim okresie nauczania. Dyrektor zyskał nową ścieżkę ich zagospodarowania: obok kółek zainteresowań, godziny te będą mogły być przeznaczone na zajęcia rozwijające kompetencje fundamentalne uczniów: językowe, matematyczne, cyfrowe i ruchowe. Co istotne, to sam nauczyciel będzie podejmował ostateczną decyzję
o formie i metodach realizacji tych kompetencji (np. poprzez kreatywne rozwiązywanie problemów czy pracę w środowiskach cyfrowych), dostosowując je do realnych potrzeb swoich podopiecznych. Szkoły mogą także fakultatywnie oferować naukę drugiego języka obcego nowożytnego albo języka łacińskiego.
Najbardziej rewolucyjnym wymaganiem, wymuszającym współpracę kadry,
jest wprowadzenie tzw. "tygodnia projektowego" (dodany § 7a rozporządzenia).
Jest to szczególny sposób organizacji nauki, w którym przez 5 wyznaczonych przez dyrektora dni w roku w klasach IV–VIII zawiesza się standardowe lekcje (z wyjątkiem w-f, religii, edukacji zdrowotnej czy zajęć specjalistycznych).
W tym czasie uczniowie mają obowiązek realizować w grupach międzyprzedmiotowe projekty edukacyjne. Proces ten jest w pełni fakultatywny, jeśli chodzi o wybór formy przez grupy, lecz ściśle ustrukturyzowany: wymaga sformułowania tematu, określenia celów, zaplanowania
i realizacji, a na koniec – publicznego przedstawienia rezultatów. Działania te mogą (decyzją dyrektora) rozpocząć się znacznie wcześniej w ciągu roku szkolnego, a sam Tydzień Projektowy może stanowić wielki finał.
Tydzień projektowy wymagać będzie od nauczycieli poszczególnych przedmiotów ścisłej współpracy. Zespołowe planowanie pozwoli uczniom dostrzec praktyczne korelacje między np. matematyką (potrzebną do obliczeń w projekcie) a językiem polskim (potrzebnym
do redakcji prezentacji). Jak podkreśla ustawodawca, ta zmiana ma pozwolić na "aktywne doświadczanie wiedzy, zamiast jej biernego przyswajania", wspierając rozwój poznawczy,
art Zgodnie z przyjętym założeniem, tydzień projektowy będzie obowiązkowy w tych klasach, w których realizowana będzie nowa podstawa programowa. Harmonogram wprowadzania tego obowiązku przedstawia się następująco:
Ramowe plany nauczania od 2026 roku zwiastują odejście od czysto encyklopedycznego przekazu na rzecz kompetencji "miękkich", obywatelskich i praktycznych. Poprzez wymuszenie interdyscyplinarnej formy zajęć (rozszerzona przyroda, bloki dwugodzinne, tydzień projektowy) system skłoni uczniów do całościowego spojrzenia na świat. Pojawienie się silnych akcentów związanych z bezpieczeństwem i pierwszą pomocą ma zapewnić,
że absolwenci szkół podstawowych wyjdą z nich nie tylko wyedukowani, ale przede wszystkim przygotowani na nieprzewidziane kryzysy współczesnego, dynamicznie zmieniającego się otoczenia.
dr Roman Lorens
Ekspert prawa oświatowego
Zgodnie z nowymi załącznikami do rozporządzenia, siatka godzin i wykaz przedmiotów
w klasach IV–VIII ulegają widocznemu przeobrażeniu. Głównym założeniem nowej ramówki jest równomierny podział godzin i uniknięcie przeciążenia uczniów w najstarszych klasach.
Wykaz obowiązkowych zajęć edukacyjnych i zajęć z wychowawcą na II etapie edukacyjnym (wraz z łącznym wymiarem godzin w pięcioletnim cyklu nauczania) prezentuje się następująco:
- Język polski – 25 godzin.
- Język obcy nowożytny – ustalony wymiar podstawowy, z możliwością rozszerzenia
w oddziałach dwujęzycznych. - Drugi język obcy nowożytny albo język łaciński – jako wymóg uzależniony
od profilu i decyzji ucznia. - Muzyka oraz Plastyka – po 4 godziny w cyklu (realizowane w klasach IV-VII).
- Historia – 9 godzin łącznie.
- Edukacja obywatelska – 2 godziny (nowy przedmiot w klasach VI i VII).
- Przyroda – 9 godzin (rozszerzona na klasy IV–VI).
- Geografia oraz Biologia – po 3 godziny (tylko w klasach VII i VIII).
- Chemia oraz Fizyka – po 3 godziny (tylko w klasach VII i VIII).
- Matematyka – 20 godzin.
- Informatyka – 5 godzin.
- Zajęcia praktyczno-techniczne – 6 godzin (nowy przedmiot w klasach IV–VI).
- Wychowanie fizyczne – 20 godzin.
- Edukacja dla bezpieczeństwa – 1 godzina (w klasie VIII).
- Zajęcia z wychowawcą – 5 godzin.
z zakresu doradztwa zawodowego (minimum 10 godzin rocznie w klasach VII i VIII).
Niezwykle istotną zmianą organizacyjną jest wymóg, aby w klasach IV–VI zajęcia z przyrody (co najmniej 2 godziny) oraz zajęcia praktyczno-techniczne były zestawiane w tygodniowym rozkładzie w dwugodzinne bloki. Taki system ma umożliwić realizację zadań i projektów wymagających dłuższego czasu i głębszego zaangażowania uczniów.
Rewolucja w naukach przyrodniczych
Jedną z najgłośniejszych zmian jest interdyscyplinarne podejście do nauk o świecie. Przedmiot "Przyroda" będzie realizowany aż do klasy VI włącznie (w wymiarze 3 godzin tygodniowo w klasach IV-VI), zastępując tym samym odrębną biologię i geografię na tym etapie.
W konsekwencji biologia i geografia, a także chemia i fizyka, skumulowane zostaną w klasach VII i VIII. Łączny wymiar godzin wszystkich przedmiotów przyrodniczych wzrośnie jednak
z 20 do 21 godzin w cyklu.
Ministerstwo argumentuje to faktem, że przyroda jest systemem naczyń połączonych
i powiązanych zjawisk. Dzięki temu młodzież nie będzie uczyć się poszczególnych elementów w oderwaniu od siebie, lecz w sposób logiczny i bliższy codziennemu życiu. Kwalifikacje
do nauczania zintegrowanej przyrody uzyskają z automatu dotychczasowi nauczyciele biologii, geografii, chemii i fizyki.
Nowe przedmioty: edukacja obywatelska, zajęcia praktyczno-techniczne i edukacja zdrowotna
Ramówka wprowadza zupełnie nowe pozycje, które redefiniują dotychczasowe podejście
do wychowania w społeczeństwie i kompetencji życiowych.
Edukacja obywatelska zastępuje dotychczasową „wiedzę o społeczeństwie”. WOS był tradycyjnie nauczany w klasie VIII, natomiast Edukacja obywatelska zostanie przeniesiona
do klas VI i VII (po 1 godzinie w tygodniu). Głównym celem tej zmiany jest nacisk na wczesny rozwój krytycznego myślenia, umiejętności pracy zespołowej, przygotowanie do aktywnego uczestnictwa w życiu publicznym, podejmowania decyzji oraz wzmacnianie postaw patriotycznych i poczucia przynależności do społeczności. Kwalifikacje do jej nauczania zachowają nauczyciele WOS.
Kolejną innowacją są zajęcia praktyczno-techniczne, które wchodzą w miejsce przedmiotu Technika. Ich wymiar rośnie drastycznie – z 3 godzin do 6 godzin w trzyletnim cyklu (realizowane po 2 godziny w klasach IV–VI). Zmiana ta odpowiada na deficyt umiejętności manualnych u współczesnej młodzieży. Zgodnie z uzasadnieniem, zajęcia te mają kształtować predyspozycje techniczne, budować poczucie sprawczości przez tworzenie własnych projektów i ukazywać praktyczne zastosowanie wiedzy technicznej w życiu codziennym. Będą uczyć myślenia projektowego, odpowiedzialności za środowisko oraz integrować wiedzę z wielu innych dziedzin w praktycznym działaniu.
Edukacja zdrowotna to kolejny filar zmian, silnie powiązany z dobrostanem młodzieży. Zgodnie z rozporządzeniem, zajęcia edukacji zdrowotnej są wymieniane w strukturze ramowego planu obok religii i etyki. Co prawda, są to zajęcia nieobowiązkowe, i udział
w nich biorą tylko zainteresowani uczniowie, ale zgodnie z zapowiedzią Ministry Nowackiej, mają być obowiązkowe od 1 września 2026 roku. .
Nowe akcenty: Silny nacisk na bezpieczeństwo, pierwszą pomoc i zagrożenia wojenne
Zupełnie nowy wymiar zyskuje w polskiej szkole kwestia szeroko pojętego bezpieczeństwa,
co jest bezpośrednią odpowiedzią Ministerstwa Edukacji Narodowej na obecną, niespokojną sytuację geopolityczną.
W klasach IV–VIII wprowadzono obligatoryjny wymóg przeznaczenia co najmniej
1 godziny zajęć z wychowawcą w miesiącu na rozwijanie umiejętności dotyczących bezpiecznego zachowania się w sytuacjach zagrożeń występujących w czasie pokoju
i w czasie wojny. Władze edukacyjne uznały, że edukacja z zakresu bezpieczeństwa nie może opierać się wyłącznie na Edukacji dla bezpieczeństwa (EdB) realizowanej w VIII klasie oraz nieobowiązkowej Edukacji zdrowotnej. Edukacja o zagrożeniach musi mieć charakter systematyczny i obejmować wszystkich uczniów na II etapie edukacyjnym przez cały czas jego trwania.
Z kolei nauka pierwszej pomocy staje się kompetencją powszechną. Wymóg jej nauczania został wprost wpisany do zakresu "zajęć z wychowawcą", obok omawiania problemów zdrowotnych, prawnych, finansowych czy klimatycznych. Jedynym wyjątkiem jest klasa VIII szkoły podstawowej (a także pierwsze klasy szkół ponadpodstawowych), gdzie nauki pierwszej pomocy w ramach godzin wychowawczych nie prowadzi się z prostego powodu – kompetencje te są intensywnie realizowane w ramach obowiązkowego przedmiotu Edukacja
dla bezpieczeństwa.
Wymagania fakultatywne i elastyczne rozwiązania dla szkół
Nowe rozporządzenie stawia na elastyczność i oddaje więcej narzędzi w ręce dyrektorów
oraz nauczycieli.
Po pierwsze, zwiększono pulę godzin do dyspozycji dyrektora szkoły na II etapie edukacyjnym z 4 do 6 godzin w pięcioletnim okresie nauczania. Dyrektor zyskał nową ścieżkę ich zagospodarowania: obok kółek zainteresowań, godziny te będą mogły być przeznaczone na zajęcia rozwijające kompetencje fundamentalne uczniów: językowe, matematyczne, cyfrowe i ruchowe. Co istotne, to sam nauczyciel będzie podejmował ostateczną decyzję
o formie i metodach realizacji tych kompetencji (np. poprzez kreatywne rozwiązywanie problemów czy pracę w środowiskach cyfrowych), dostosowując je do realnych potrzeb swoich podopiecznych. Szkoły mogą także fakultatywnie oferować naukę drugiego języka obcego nowożytnego albo języka łacińskiego.
Najbardziej rewolucyjnym wymaganiem, wymuszającym współpracę kadry,
jest wprowadzenie tzw. "tygodnia projektowego" (dodany § 7a rozporządzenia).
Jest to szczególny sposób organizacji nauki, w którym przez 5 wyznaczonych przez dyrektora dni w roku w klasach IV–VIII zawiesza się standardowe lekcje (z wyjątkiem w-f, religii, edukacji zdrowotnej czy zajęć specjalistycznych).
W tym czasie uczniowie mają obowiązek realizować w grupach międzyprzedmiotowe projekty edukacyjne. Proces ten jest w pełni fakultatywny, jeśli chodzi o wybór formy przez grupy, lecz ściśle ustrukturyzowany: wymaga sformułowania tematu, określenia celów, zaplanowania
i realizacji, a na koniec – publicznego przedstawienia rezultatów. Działania te mogą (decyzją dyrektora) rozpocząć się znacznie wcześniej w ciągu roku szkolnego, a sam Tydzień Projektowy może stanowić wielki finał.
Tydzień projektowy wymagać będzie od nauczycieli poszczególnych przedmiotów ścisłej współpracy. Zespołowe planowanie pozwoli uczniom dostrzec praktyczne korelacje między np. matematyką (potrzebną do obliczeń w projekcie) a językiem polskim (potrzebnym
do redakcji prezentacji). Jak podkreśla ustawodawca, ta zmiana ma pozwolić na "aktywne doświadczanie wiedzy, zamiast jej biernego przyswajania", wspierając rozwój poznawczy,
art Zgodnie z przyjętym założeniem, tydzień projektowy będzie obowiązkowy w tych klasach, w których realizowana będzie nowa podstawa programowa. Harmonogram wprowadzania tego obowiązku przedstawia się następująco:
- w roku szkolnym 2026/2027, który będzie pierwszym rokiem wdrażania nowych zmian programowych, zorganizowanie tygodnia projektowego w klasie IV nie będzie jeszcze obowiązkowe.
- w okresie przejściowym, obejmującym lata szkolne 2027/2028–2029/2030, tydzień projektowy może być organizowany w klasach, w których jego realizacja nie jest jeszcze obowiązkowa (w tym w klasach realizujących starą podstawę programową), jedynie fakultatywnie, jeśli taką decyzję podejmie dyrektor szkoły.
- od roku szkolnego 2030/2031 wymóg ten stanie się ostatecznie obowiązkowy
we wszystkich wymienionych klasach (IV-VIII)
Ramowe plany nauczania od 2026 roku zwiastują odejście od czysto encyklopedycznego przekazu na rzecz kompetencji "miękkich", obywatelskich i praktycznych. Poprzez wymuszenie interdyscyplinarnej formy zajęć (rozszerzona przyroda, bloki dwugodzinne, tydzień projektowy) system skłoni uczniów do całościowego spojrzenia na świat. Pojawienie się silnych akcentów związanych z bezpieczeństwem i pierwszą pomocą ma zapewnić,
że absolwenci szkół podstawowych wyjdą z nich nie tylko wyedukowani, ale przede wszystkim przygotowani na nieprzewidziane kryzysy współczesnego, dynamicznie zmieniającego się otoczenia.
dr Roman Lorens
Ekspert prawa oświatowego
